Apakah yang dibenarkan oleh undang-undang Malaysia dalam rawatan IVF dan kesuburan?

Di Malaysia, IVF (persenyawaan in vitro) dan rawatan reproduktif berbantu yang lain hanya boleh ditawarkan kepada pasangan lelaki dan wanita yang berkahwin secara sah, menggunakan telur dan sperma mereka sendiri. Derma telur, derma sperma, derma embrio dan ibu tumpang tidak dibenarkan. Memilih jantina bayi hanya dibenarkan untuk mengelakkan penyakit keturunan yang serius. Peraturan ini terpakai di semua klinik, kerajaan atau swasta, dan sama untuk pesakit warganegara Malaysia dan pesakit asing.

Halaman ini menerangkan apa yang ditetapkan oleh peraturan dan dari mana ia datang, supaya anda boleh menyemaknya sendiri. Senarai sumber ada di bahagian akhir.

Dari mana datangnya peraturan ini

Malaysia tidak mempunyai undang-undang yang digubal khusus untuk IVF. Rawatan kesuburan dikawal selia oleh dua dokumen rasmi:

• Dasar Kebangsaan Teknologi Reproduktif Berbantu (ART) (2021) oleh Kementerian Kesihatan Malaysia, yang terpakai kepada semua fasiliti ART di Malaysia; dan
• garis panduan Majlis Perubatan Malaysia, Medically Assisted Reproduction (2025), yang wajib dipatuhi oleh setiap doktor berdaftar.

Klinik dan hospital swasta, termasuk pusat kesuburan, juga perlu dilesenkan di bawah Akta Kemudahan dan Perkhidmatan Jagaan Kesihatan Swasta 1998. Semasa Kementerian Kesihatan mengeluarkan dasar ini pada 2021, ia menyatakan bahawa rang undang-undang khusus tentang ART sedang disediakan. Setakat November 2026, kami belum menemui rekod rang undang-undang itu dibentangkan di Parlimen.

Siapa yang boleh menjalani rawatan

• Pasangan suami isteri sahaja. Rawatan hanya boleh ditawarkan kepada suami dan isteri dalam perkahwinan yang sah. Pasangan yang belum berkahwin dan individu bujang tidak boleh menjalani IVF atau IUI di Malaysia.
• Tiada had umur yang ditetapkan. Kedua-dua dokumen tidak menetapkan had umur maksimum. Namun umur tetap sangat mempengaruhi peluang kejayaan, dan doktor anda akan membincangkan perkara ini dengan anda.
• Saringan dan persetujuan. Suami dan isteri akan disaring untuk jangkitan seperti HIV, hepatitis B, hepatitis C dan sifilis, dan kedua-duanya memberi persetujuan bertulis selepas risiko rawatan diterangkan.

Peraturan ini tidak menyebut dokumen tertentu sebagai bukti perkahwinan. Klinik biasanya meminta untuk melihat sijil nikah atau sijil perkahwinan, jadi tanyakan klinik anda dokumen apa yang diperlukan, lebih-lebih lagi jika anda berkahwin di luar Malaysia.

Derma telur, sperma dan embrio

Tidak dibenarkan. Dasar Kementerian Kesihatan menyatakan bahawa pendermaan telur, sperma atau embrio untuk persenyawaan adalah "tidak beretika dan dilarang" (unethical and prohibited). Telur, sperma dan embrio yang dibekukan hanya boleh digunakan oleh pemiliknya sendiri, dan menjual atau membelinya, termasuk mengiklankannya, adalah dilarang.

Jika anda pernah membaca bahawa rawatan menggunakan penderma boleh didapati di Malaysia, maklumat itu salah. Jika anda dimaklumkan bahawa telur atau sperma anda sendiri berkemungkinan tidak berjaya, tanyakan pakar anda tentang pilihan yang dibenarkan.

Ibu tumpang

Tidak dibenarkan. Dasar ini melarang ibu tumpang dan menyatakan bahawa perjanjian ibu tumpang tidak boleh dikuatkuasakan di sisi undang-undang Malaysia, walaupun ada kontrak yang ditandatangani.

Memilih jantina bayi, dan ujian genetik embrio

Memilih jantina bayi atas sebab peribadi atau keluarga tidak dibenarkan. Ia hanya dibenarkan apabila satu jantina membawa risiko penyakit genetik yang serius, seperti hemofilia atau distrofi otot Duchenne.

Ujian genetik embrio (PGT) dibenarkan apabila ada sebab perubatan. Ketiga-tiga jenisnya diiktiraf:

• PGT-A menyemak bilangan kromosom;
• PGT-M menyemak penyakit gen tunggal yang ada dalam keluarga, seperti talasemia;
• PGT-SR menyemak perubahan struktur pada kromosom ibu atau bapa.

Ujian ini mesti dijalankan oleh ahli embriologi yang bertauliah di pusat ART yang diperakui. Menggunakannya untuk memilih ciri fizikal atau sosial adalah dilarang.

Berapa banyak embrio boleh dipindahkan

• Bawah 40 tahun: tidak lebih daripada dua embrio pada satu masa.
• 40 tahun ke atas: tidak lebih daripada tiga embrio peringkat awal (hari ke-2 hingga ke-3) atau dua blastosis (hari ke-5 hingga ke-6), dengan persetujuan semua pihak yang terlibat.

Ini ialah had maksimum, yang ditetapkan untuk mengurangkan risiko kembar dua dan kembar tiga. Doktor anda akan menerangkan berapa banyak embrio yang sesuai dipindahkan dalam keadaan anda.

Berapa lama telur, sperma dan embrio boleh disimpan

Telur, sperma dan embrio yang dibekukan boleh disimpan sehingga lima tahun. Pasangan boleh melanjutkan tempoh ini sehingga maksimum sepuluh tahun melalui permohonan bertulis. Telur, sperma atau tisu yang dibekukan untuk memelihara kesuburan, contohnya sebelum rawatan kanser, boleh disimpan melebihi sepuluh tahun jika pesakit memohon secara bertulis.

Perceraian atau kematian

Embrio yang disimpan hanya boleh digunakan dengan persetujuan kedua-dua suami dan isteri. Di bawah dasar Kementerian Kesihatan, embrio akan dilupuskan jika pasangan bercerai atau jika salah seorang daripada mereka meninggal dunia, dan telur atau sperma beku seseorang akan dilupuskan selepas kematiannya. Menggunakannya selepas kematian (persenyawaan selepas kematian) tidak dibenarkan. Perkara ini dinyatakan dalam borang persetujuan yang anda tandatangani sebelum rawatan.

Namun pada 2025, sebuah mahkamah keluarga di Malaysia memberikan kawalan ke atas embrio beku sepasang suami isteri kepada bekas isteri yang telah bercerai. Embrio itu dihasilkan sebelum dasar 2021. Jadi, jika timbul pertikaian, mahkamah boleh membuat keputusan muktamad.

Membekukan telur jika anda belum berkahwin

Dasar Kementerian Kesihatan membenarkan telur dibekukan atas sebab perubatan, seperti sebelum rawatan kanser, dan atas sebab bukan perubatan. Dasar ini tidak mengehadkan pembekuan telur kepada wanita yang sudah berkahwin. Tetapi kerana IVF hanya untuk pasangan suami isteri, telur itu hanya boleh digunakan kemudian, bersama suami anda, dalam ikatan perkahwinan.

Bagi wanita Muslim, kedudukannya lebih ketat. Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Ugama Islam Malaysia (Muzakarah) memutuskan pada 2003 bahawa "Hukum mencantumkan benih yang dikeluarkan sebelum akad nikah dan kemudiannya dibuat pencantuman dalam tempoh perkahwinan yang sah adalah haram." Satu keputusan kebangsaan yang dilaporkan pada 2025 membenarkan pembekuan sebelum rawatan yang boleh menyebabkan kemandulan, seperti rawatan kanser, dengan syarat ia hanya digunakan dalam perkahwinan yang sah, dan Jawatankuasa Fatwa Negeri Perlis (2025) mengambil pendirian yang lebih longgar. Jika perkara ini berkaitan dengan anda, rujuk pejabat mufti negeri anda selain doktor anda.

Jika anda datang dari luar negara

Peraturan yang sama terpakai kepada pesakit asing. Tiada peraturan berasingan mengikut kewarganegaraan: pasangan suami isteri sahaja, tiada penderma, tiada ibu tumpang, tiada pemilihan jantina atas sebab peribadi, dan had embrio serta had simpanan yang sama. Membawa telur, sperma atau embrio beku masuk ke Malaysia atau keluar dari Malaysia memerlukan kebenaran khas daripada Kementerian Kesihatan Malaysia.

Keputusan Muzakarah tentang bayi tabung uji

Ramai pesakit di Malaysia juga bertanya sama ada bayi tabung uji dibenarkan dalam Islam. Antara keputusan Muzakarah yang berkaitan:

• 1982–83: "Bayi Tabung Uji dari benih suami isteri yang dicantumkan secara 'terhormat' adalah sah di sisi Islam." Anak yang lahir dengan cara ini mempunyai nasab yang sah, dan "boleh menjadi wali dan berhak menerima harta pusaka".
• 2003: "hukum memasukkan embrio ke dalam rahim isteri selepas berlaku kematian suami atau perceraian adalah haram."
• 2005: "Harus melakukan penyelidikan ke atas pra-embrio untuk mengetahui penyakit genetik bagi pasangan yang berisiko tinggi". Mengubah ciri semula jadi embrio, "termasuk memilih jantina adalah haram. Bagaimanapun pemilihan jantina diharuskan sekiranya faktor jantina menatijahkan suatu penyakit genetik yang serius yang boleh membawa kematian".
• 2008: ibu tumpang "diharamkan oleh Islam walaupun sperma dan ovum adalah diambil daripada suami isteri yang sah kerana ia akan menyebabkan berlakunya kekeliruan nasab".

Ini ialah keputusan di peringkat kebangsaan. Setiap negeri boleh menerima pakai keputusan ini atau membuat keputusan yang berbeza, jadi pesakit Muslim boleh merujuk pejabat mufti negeri masing-masing.

Sumber

• Kementerian Kesihatan Malaysia, Dasar Kebangsaan Teknologi Reproduktif Berbantu (ART) (National Assisted Reproductive Technology (ART) Policy), MOH/P/PAK/459.21(BP), 2021.
• Majlis Perubatan Malaysia, Medically Assisted Reproduction, garis panduan yang diterima pakai pada 19 Ogos 2025.
• JAKIM, Kompilasi Pandangan Hukum Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Ugama Islam Malaysia, Cetakan Kelima, 2015.
• Skrine, Frozen Embryos and the Law in Malaysia, April 2025, tentang kes RAH v RAL [2025] 4 CLJ 132.

Halaman ini menerangkan peraturan secara umum. Ia bukan nasihat undang-undang atau agama.